Bir hayatı kaç kez yeniden kurabiliriz?

Hayatın belli yaşlara, belli sıralara ve belli zamanlara göre ilerlemesi gerektiğine inandığımız bir düzen var. Okulun, işin, evliliğin, çocukların, kariyerin, sahip olmamız gerekenlerin ve ulaşmamız beklenen hedeflerin sanki görünmez bir takvimi bulunuyor. Bu takvimin dışına çıktığımızda ise çoğumuzun aklına aynı soru geliyor: “Acaba artık çok mu geç?” Yeni bir meslek öğrenmek, başka bir şehirde yaşamak, yeniden eğitim almak, yıllardır ertelediğimiz bir hayalin peşinden gitmek, biten bir ilişkinin ardından hayatımızı yeniden düzenlemek ya da yalnızca kendimiz için farklı bir yaşam kurmak istediğimizde yaşımızı ve geçmişimizi hesaba katmak zorunda hissedebiliyoruz. Oysa hayatın tek bir başlangıç noktası olmadığı gibi, kendimizi yeniden değerlendirmek için de kesin bir yaş sınırı yok.

“Artık çok geç” düşüncesi her zaman yalnızca yaşımızla ilgili olmayabilir. Geçmişte aldığımız kararlar, kaçırdığımızı düşündüğümüz fırsatlar, çevremizin beklentileri, maddi sorumluluklarımız ve kendimize yönelttiğimiz eleştiriler bu düşünceyi güçlendirebilir. “Daha önce başlasaydım şimdi çok ilerlemiş olurdum” cümlesi bunun en bilinen örneklerinden biri. Ama burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Geçmişte başlamamış olmamız, bugün başlamanın anlamı kalmadığını göstermez. Elbette zaman geriye dönmez ve bazı fırsatlar aynı koşullarla yeniden karşımıza çıkmayabilir. Ama buradan, bundan sonra vereceğimiz kararların değersiz olduğu sonucu çıkmamalı. Gerçekçi olmak, vazgeçmek anlamına gelmez. Bugünkü yaşımızı, sorumluluklarımızı ve koşullarımızı hesaba katarak kendimize yeni bir yol çizebiliriz.

Üstelik yeniden başlamak her zaman hayatı sil baştan değiştirmeyi gerektirmez. Bazen yepyeni bir hayat, eski hayatın içindeki küçük ama önemli değişikliklerle kurulmaya başlar. Yıllardır ertelediğimiz bir eğitime başlamak, bize uygun olmayan çalışma düzenini değiştirmek, sınırlarımızı yeniden belirlemek, yıllardır yalnızca başkalarının ihtiyaçlarına göre şekillenen yaşamımıza kendi isteklerimizi de dâhil etmek ya da artık bize iyi gelmeyen bazı alışkanlıklarla vedalaşmak bile iyi bir başlangıç sayılabilir. Çünkü hayat yalnızca büyük kararlarla değişmez. Günlük seçimlerimizin zaman içinde oluşturduğu yön de hayatımızın gidişatını etkiler. Bu yüzden “Hayatımı tamamen değiştirmeliyim” diye düşünmek yerine “Hayatımda artık neyin farklı olmasını istiyorum?” diye sormak daha gerçekçi bir başlangıç olabilir.

Yaşımız ilerledikçe bazı konular üzerinde daha fazla düşünmemiz son derece anlaşılır. “Şimdi başlasam ne zaman sonuç alacağım ki?”, “Geçen bunca yıl ne olacak?”, “Ya çevrem ne düşünecek?”, “Keşke daha gençken yapsaydım, o zaman daha kolay olmaz mıydı?” gibi sorular aklımıza gelebilir. Üstelik bazılarının gerçek bir karşılığı da vardır. Her yaşta aynı fiziksel, ekonomik ya da sosyal koşullara sahip olmayız. Sorumluluklarımız, önceliklerimiz ve zamanı kullanma biçimimiz değişir. Ama burada çoğu zaman gözden kaçırdığımız başka bir gerçek var: Biz de değişiriz. Yirmili yaşlarımızda verdiğimiz bir karara, kırklı yaşlarımızda aynı kişi olarak bakmıyor olabiliriz. Yaşadıklarımız, kayıplarımız, başarılarımız, ilişkilerimiz, sorumluluklarımız ve zamanla kazandığımız bakış açısı ne istediğimizi daha iyi anlamamıza katkı sağlayabilir. Dolayısıyla yeni bir başlangıçla geçmişteki hâlimizin yarım bıraktığını tamamlamak zorunda değiliz. Bugünkü ihtiyaçlarımıza daha uygun bir hayat kurma çabası da olabilir.

Bununla birlikte yeniden başlamayı çok da romantik bir hâle getirmemek gerekiyor. Her değişiklik kolay olmayabilir. Yeni bir yol seçmek beraberinde belirsizlik, maddi planlama, alışma süreci ve zaman zaman çevremizden gelen soruları getirebilir. Çocuklar, aile sorumlulukları ya da ekonomik koşullar yüzünden değişim bazılarımız için daha yavaş gerçekleşebilir. Bu yüzden “İstiyorsan her şeyi bırak ve yeniden başla” yaklaşımı herkes için gerçekçi olmaz. Bazen hayatımızı yeniden kurmak için her şeyi bırakmak yerine mevcut düzenimizin içinde yeni bir alan açmamız gerekir. Küçük ama sürdürülebilir adımlar bu noktada daha anlamlı olacaktır. Çünkü karar vermek kadar, o kararın günlük hayatımızda nasıl karşılık bulacağını düşünmek de önemlidir.

Bir başka önemli konu da kendimizi başkalarının zaman çizelgesiyle kıyaslamamak. Birinin otuz yaşında ulaştığı noktaya başka biri kırk yaşında ulaşabilir. Bir başkası ise aynı hedefi hiç istemeyebilir. Başarının ölçüsü herkes için aynı olmadığı gibi, başlangıç koşulları da birbirinden farklıdır. Sosyal çevre, ekonomik imkânlar, aile yapısı, eğitim fırsatları ve yaşadığımız olaylar hepimizi farklı yollara çıkarır. Bu yüzden yalnızca sonuca bakarak “O yaptı, ben neden yapamadım?” demek çoğu zaman hikâyenin tamamını görmemek anlamına gelir. Kendi hayatımızı değerlendirirken ne kadar geç kaldığımızdan çok, bugün elimizdeki imkânlarla neleri değiştirebileceğimize bakmak daha yapıcı olabilir.

Belki de asıl mesele, “Bir hayat kaç kez yeniden kurulabilir?” sorusundan önce “İnsan hayatını yeniden değerlendirmek için kendisine ne zaman izin verir?” diye sormak. Çünkü bazı insanlar, yalnızca alıştıkları için yıllarca istemedikleri bir hayatı sürdürür. Onları bekleten, değişimin kendisinden çok beraberinde getireceği belirsizliği göze almanın zorluğudur. Oysa alıştığımız şeylerin hepsi doğru olmayabilir. Bazen ihtiyacımız olan şey hayatımızı tamamen değiştirmekten çok, artık bize ait olmayan parçaları fark etmektir.

Kaynak haberi oku